Xin chào mọi người.


Hôm nay mình muốn nói về một thứ mà hầu hết sinh viên đều làm, nhưng ít ai làm đúng: đi học.
Không phải chỉ là có mặt trong lớp. Mà là đi học sao cho mỗi buổi thật sự có giá trị, không phải đến lớp ngồi cho có rồi về nhà học lại từ đầu.


Mình sẽ chia flow thành ba giai đoạn: trước khi vào lớp, trong lớp, và sau buổi học.


1. Chuẩn bị từ tối hôm trước

  • Tối trước buổi học, mình mở NotebookLM, upload slide và tài liệu của buổi hôm sau, sau đó dùng chức năng tạo mindmap và tóm tắt ý chính cũng như nội dung chính xuyên suốt của bài. Bên cạnh đó, mình liệt kê outline ra trước, và từ outline đó đoán outline nào sẽ là những outline chính của bài. Sau đó thì bắt đầu đọc chi tiết, và dùng ChatGPT để giải thích đơn giản nhất cho mình nắm được nội dung của bài.
  • Sau khi đọc và hiểu một chút về những gì mình sẽ học. Bước tiếp theo mình dùng Notebooklm tạo quiz MCQs liên quan đến những gì mình đã học. Nghe có vẻ ngược nhưng mình có lý do riêng cho việc đó: não khi đã cố gắng tìm câu trả lời dù chưa biết thì sẽ tiếp thu thông tin liên quan nhanh hơn và nhớ lâu hơn khi nghe giảng sau đó, gọi là pre-testing effect. Tức là bạn vào lớp không phải để học từ đầu mà để xác nhận và lấp đầy những kiến thức còn thiếu. Việc làm bài quiz trước sẽ cho bạn biết được mình cần tập trung vào chỗ nào, hoặc chi ít cho mình hình dung được nội dung bài hôm đó sẽ về chủ đề gì.
  • Sau đó mình lấy một tờ A4, ghi lại toàn bộ những gì đã đọc: ý chính, mindmap, những chỗ chưa hiểu, câu hỏi muốn hỏi thầy cô. Tờ này sẽ đi theo suốt cả buổi học. Tại sao A4 thay vì gõ máy? Vì viết tay buộc não phải xử lý và tóm tắt thông tin thay vì chép y nguyên, và nghiên cứu cho thấy nhóm ghi tay hiểu bài sâu hơn và nhớ lâu hơn dù nhóm gõ máy chép được nhiều hơn. Mình biết có nhiều bạn thích dùng laptop để ghi hơn, nhưng với mình sau khi dùng cả viết tay, ipad, cũng như laptop, mình thấy giấy A4 vẫn ở level khác.
  • 15 phút trước khi vào lớp, hãy mở tờ A4 ra, đọc lại nhanh một lượt. Xem lại ý chính là gì, mình chưa hiểu chỗ nào, câu hỏi nào cần hỏi thầy cô. Bước này giúp não được kích hoạt lại trước khi vào lớp, tiếp thu thông tin mới dễ hơn nhiều so với vào thẳng từ trạng thái trống.

2. Trong buổi học

  • Vì đã chuẩn bị từ tối hôm trước nên trong lớp mình không cần chép lại toàn bộ slide. Thứ mình tập trung vào là những thứ sách vở và AI không có: cách thầy cô nhấn mạnh, ví dụ thực tế họ đưa ra, những câu hint về đề thi, góc nhìn từ kinh nghiệm của họ. Đây là thứ chỉ có trong lớp, và đây là lý do chính để đi học. Cá nhân mình từng thấy nhiều góc nhìn mới, cũng như những bài học ngoài những tài liệu đã chuẩn bị được truyền đạt bởi thầy cô, và nó hữu ích.
  • Trong lúc học, mình sẽ ghi bổ sung vào tờ A4 đó luôn, chỉ những gì mới, khác, quan trọng. Không chép lại những gì đã biết. Hãy ngồi bàn đầu nếu có thể, ít bị phân tâm hơn và dễ hỏi bà, cũng như lấy bonus hơn. Nếu có câu hỏi thì hãy hỏi ngay, không để về nhà mới google vì lúc đó ngữ cảnh đã mất rồi. Ngoài ra, buổi đầu tiên của môn và buổi trước thi là hai buổi quan trọng nhất, thầy cô thường hint rất nhiều ở hai thời điểm đó về những gì sẽ và có thể xảy ra ở kỳ thi, nên đừng cúp học 2 ngày đó nhé.

3. Sau buổi học

  • Đây là giai đoạn quyết định bạn có thật sự nhớ bài hay không, và cũng là phần mà hầu hết mọi người bỏ qua. Não sẽ quên khoảng 40% thông tin sau vài ngày và gần 90% sau một tháng nếu không ôn lại, còn được biết dưới cái tên khoa học là forgetting curve. Nhưng cách ôn quan trọng hơn việc có ôn hay không. Đọc lại note không phải cách ôn tốt. Nó tạo ra cảm giác quen thuộc giả, bạn thấy mình biết bài nhưng thực ra chỉ đang nhận ra chứ không phải tự nhớ lại được, nhưng mình rất khuyến khích các bạn buổi tối sau khi học về, cầm tờ A4 đó ra và review lại thêm một lần.
  • Ngoài ra mình thường dùng Feynman Technique: đóng tờ A4 lại, tự giải thích lại toàn bộ buổi học bằng lời của mình, đơn giản nhất có thể, như đang giải thích cho người chưa biết gì. Chỗ nào giải thích ấp úng hoặc không nói được thì đó là chỗ mình chưa thật sự hiểu, mở ra xem lại đúng chỗ đó thôi. Và đó là active recall, giúp nhớ lâu hơn gấp 2-3 lần so với đọc lại bài. Nếu có bạn học cùng thì dạy lại cho nhau, giải thích được cho người khác hiểu là bằng chứng rõ nhất là mình thật sự hiểu bài. Không có bạn thì nói to cho chính mình nghe cũng được, nghe buồn cười nhưng hiệu quả thì có thật.
  • Cuối cùng là spaced repetition: không ôn dồn một đêm trước thi. Ôn rải ra, ngày hôm sau ôn lại, ba ngày sau ôn lại, một tuần sau ôn lại. Dùng quiz trên NotebookLM hoặc xếp lại lịch để review bài thường xuyên.

Nhìn lại, toàn bộ flow này xoay quanh một nguyên tắc: não học tốt nhất khi nó phải chủ động xử lý, không phải khi ngồi thụ động tiếp nhận. Tờ A4 buộc bạn phải tóm tắt và chọn lọc. Quiz trước buổi học buộc não phải cố gắng tìm câu trả lời. Feynman Technique buộc bạn phải hiểu thật sự. Mỗi bước đều có lý do của chính nó. Chúc các bạn học tốt.

Hùng Dương