Xin chào mọi người,

Những công cụ mình dùng để học


Mình không phải người học giỏi theo nghĩa truyền thống. Điểm số không phải lúc nào cũng cao, và mình cũng không có trí nhớ tốt một cách tự nhiên. Nhưng có một thứ mình học được trong quá trình vừa đi học vừa đi làm là cách tổ chức việc học sao cho không tốn quá nhiều năng lượng mà vẫn ra kết quả.
Bài này ghi lại những công cụ mình thực sự dùng, không phải danh sách cho có. Mỗi cái mình sẽ nói thật về lý do dùng và dùng như thế nào, vì hầu hết các bài kiểu này đều liệt kê xong rồi thôi, không nói được tại sao nó lại phù hợp.


1. AI - ChatGPT và Claude
Hai cái này mình dùng khác nhau hoàn toàn. ChatGPT mình dùng khi cần giải thích một khái niệm theo cách đơn giản nhất có thể, hoặc brainstorm nhanh. Claude thì mình dùng nhiều hơn khi viết, vì nó tổ chức ý tưởng mạch lạc hơn và ít "hoa mỹ hoá" hơn ChatGPT.
Điều mình thấy giá trị nhất không phải tốc độ, mà là việc mình có thể hỏi đi hỏi lại, thử nhiều cách diễn đạt, mà không ngại. Thứ mình hay ngại khi hỏi người thật.


2. NotebookLM
Cái này mình mất khá lâu mới hiểu đúng cách dùng. NotebookLM không phải AI tổng quát như ChatGPT, nó chỉ trả lời dựa trên tài liệu mình upload vào, không có gì ngoài đó. Điều này nghe như giới hạn, nhưng thực ra là điểm mạnh nhất của nó khi học: mình không bị nó bịa thêm, mọi câu trả lời đều có thể trace về đúng chỗ trong tài liệu gốc.
Mình hay dùng theo luồng: upload slide hoặc PDF trước buổi học để nắm cấu trúc tổng thể, sau buổi học thì dùng flashcard để ôn lại. Ngoài ra nó còn có tính năng tạo mind map và audio overview, tức là nó đọc tài liệu cho mình nghe theo dạng podcast hai người nói chuyện. Cái audio overview nghe kỳ nhưng thực ra rất hữu ích khi mình không muốn nhìn màn hình thêm nữa.


3. Perplexity
Mình dùng cái này thay Google Scholar trong nhiều trường hợp không cần độ chính xác học thuật tuyệt đối. Khi cần số liệu cho bài thuyết trình, thông tin cập nhật cho một case study, hay chỉ muốn verify nhanh một thông tin, Perplexity trả về nguồn cụ thể thay vì chỉ tổng hợp chung chung. Cái khác biệt lớn nhất so với Google là mình đọc câu trả lời trước rồi mới quyết định có cần đọc thêm nguồn gốc không, thay vì phải lọc qua hàng chục link.


4. Studocu
Ít người nhắc đến nhưng mình thấy cực kỳ thực tế, đặc biệt giai đoạn gần thi. Đây là nơi sinh viên từ nhiều trường khác nhau upload lại đề cũ, MCQ, tóm tắt bài giảng. Mình tìm thấy khá nhiều dạng câu hỏi quen thuộc trên đó trước các kỳ thi. Có phí, nhưng so với thời gian tiết kiệm được thì mình thấy xứng đáng.


5. Notability
Mình thử gõ nhiều lần nhưng cứ thấy mình nhớ kém hơn khi không viết tay. Cái này không phải cảm giác, có khá nhiều nghiên cứu xác nhận rằng viết tay tạo ra quá trình xử lý thông tin sâu hơn so với gõ phím, vì mình phải diễn đạt lại bằng từ của mình thay vì chép y nguyên.
Mình dùng Notability trên iPad và chia trang theo kiểu Cornell: bên phải ghi nội dung chính trong lúc học, bên trái điền từ khoá và câu hỏi sau buổi học, dưới cùng tóm tắt lại bằng một hoặc hai câu. Cách này giúp mình xem lại nhanh hơn rất nhiều so với đọc lại toàn bộ trang ghi, và cái phần câu hỏi bên trái thực ra là cách tự kiểm tra khá hiệu quả.


6. YouTube
Không cần giải thích nhiều, nhưng mình chỉ dùng YouTube cho một loại nội dung cụ thể: những thứ mà đọc không hiểu bằng xem. Quy trình có nhiều bước, mô hình có nhiều tầng, hoặc bất cứ thứ gì có không gian và chuyển động. Xem animation giải thích một lần nhớ lâu hơn đọc đi đọc lại ba lần.


7. Google Workspace và Canva
Google Drive và Docs thì không cần nói, đây là nơi mình lưu mọi thứ và cộng tác nhóm. Canva thì mình dùng thay PowerPoint từ khá lâu rồi vì nhanh hơn và trông chuyên nghiệp hơn mà không cần chỉnh nhiều. Template có sẵn, AI suggest layout, mình chỉ cần điền nội dung vào.

Bài tiếp theo trong series này mình sẽ viết về cách học cụ thể hơn: không phải công cụ mà là thói quen và chiến lược mình đang dùng.


Hùng Dương