Xin chào mọi người,

Chúng ta thường được dạy cách kiếm tiền, nhưng hiếm khi được dạy cách giữ và sử dụng tiền một cách thông minh. Thực tế, bản thân mình cũng phải đến năm nhất đại học mới lần đầu hiểu “tài chính cá nhân” là gì. Kiếm tiền rất quan trọng, nhưng cách bạn quản lý, chi tiêu và giữ lại bao nhiêu mới là thứ quyết định bạn có thực sự tiến xa hơn hay không.

Vì vậy, việc học quản lý tài chính từ sớm không chỉ là một lợi thế, mà còn là nền tảng giúp bạn kiểm soát cuộc sống tốt hơn, tránh những sai lầm không đáng có và xây dựng tương lai vững chắc hơn. Dưới đây là một số khái niệm và gợi ý từ kênh chú Hiếu được mình tổng hợp lại.

  1. Phân biệt giữa tài sản và tiêu sản

Trước khi nói đến nguyên tắc chi tiêu, cần hiểu hai khái niệm này. Tài sản là thứ mang tiền về cho bạn. Tiêu sản là thứ lấy tiền ra khỏi túi bạn.

Nhưng ranh giới này không phải lúc nào cũng rõ ràng. Một chiếc đồng hồ đắt tiền với người này là tiêu sản thuần tuý, nhưng với người khác nó lại là công cụ xây dựng hình ảnh và mở ra cơ hội kinh doanh. Mình thấy đây là điểm thú vị nhất trong cách chú Hiếu tiếp cận chủ đề này, vì nó nhắc mình rằng không có công thức nào đúng cho tất cả mọi người.

  1. Tiêu thế nào cho hợp lý

Chú có một nguyên tắc cốt lõi mà mình thấy khá thực tế: tiêu thoải mái nhất có thể cho những thứ thực sự mang lại hạnh phúc cho bạn, và keo kiệt với những thứ còn lại.

Nghe thì đơn giản, nhưng vấn đề là hầu hết mọi người không thực sự biết mình muốn gì. Chúng ta hay bị ảnh hưởng bởi bức tranh thành công của người khác, nhà to, xe sang, đồ hiệu, rồi tiêu tiền để đạt được những thứ đó mà không hỏi xem nó có thực sự làm mình hạnh phúc không.

Chú lấy ví dụ từ bản thân: chú sẵn sàng chi mạnh tay cho công nghệ vì gắn liền với công việc và cuộc sống hàng ngày, cho ngôi nhà vì là người hướng nội và thích không gian riêng, cho xe hơi vì đó là sở thích thực sự chứ không phải để khoe. Nhưng chú không tiêu tiền cho đồ hiệu, phụ kiện đắt tiền hay những bữa tiệc ồn ào vì đơn giản là nó không mang lại niềm vui gì cho chú.

Cái khó không phải là biết lý thuyết, mà là ngồi lại và thành thật với bản thân xem mình thực sự cần gì.

  1. Công thức phân bổ dòng tiền

Khi mới bắt đầu xây dựng tài chính, chú gợi ý chia dòng tiền theo tỷ lệ 50% cho chi phí cố định tối thiểu như nhà, ăn, đi lại. Sau khi có quỹ dự phòng đủ 1 năm sinh hoạt thì mới tính đến bước tiếp theo, cụ thể là 20% đầu tư và 30% tiêu xài. Nhưng mình nghĩ nếu như bạn có thu nhập khá hơn, nên dành tầm 30% đầu tư, và chỉ 20% cho tiêu xài.

Mình thấy công thức này thực tế và mình cũng đang áp dụng một phiên bản tương tự. Thậm chí mình còn tự build một app budget riêng để track dòng tiền của mình vì mình thích nhìn thấy số liệu rõ ràng. Cái khó nhất không phải là biết công thức mà là giữ được kỷ luật với nó, đặc biệt khi thu nhập tăng lên và mình bắt đầu muốn nâng cấp mọi thứ cùng một lúc.

Khi thu nhập tăng, không nhất thiết chi phí phải tăng theo tỷ lệ thuận. Phần chênh lệch đó nếu dồn vào đầu tư sẽ giúp bạn tiến nhanh hơn rất nhiều.

  1. 9 nguyên tắc chi tiêu

Đây là phần chú chia sẻ ở giai đoạn đã tự do tài chính, nên mình xem đây như một tham khảo hơn là thứ để áp dụng ngay bây giờ.

  • Nguyên tắc 1: Luôn mua Tiêu sản (những món đồ nuông chiều bản thân) bằng 100% tiền mặt. Tuyệt đối không bao giờ vay nợ để mua tiêu sản.
  • Nguyên tắc 2: Không bao giờ tiếc tiền cho Kiến thức. Chỉ cần hấp thụ được 1% kiến thức trong đó cũng đã là một khoản đầu tư sinh lời.
  • Nguyên tắc 3: Không bao giờ tiếc tiền cho việc Chăm sóc sức khỏe.
  • Nguyên tắc 4: Tự do và thoải mái trong Ăn uống. Không tằn tiện chuyện ăn, ăn những món mình thèm và đảm bảo chất lượng dinh dưỡng (không lãng phí thừa mứa).
  • Nguyên tắc 5: Mua vé máy bay hạng Thương gia (Business Class). Giúp tối ưu hóa thời gian (không phải xếp hàng thủ tục) và bảo vệ sức khỏe/giấc ngủ trên các chuyến bay dài. Thời gian và năng lượng tiết kiệm được giúp tạo ra nhiều tiền hơn số tiền vé chênh lệch.
  • Nguyên tắc 6: Bất cứ khi nào có thể dùng tiền để mua lại Thời gian, tác giả sẽ chi trả ngay lập tức (VD: Đi đường cao tốc trả phí, dịch vụ làm giấy tờ nhanh).
  • Nguyên tắc 7: Ưu tiên chi tiền cho các Trải nghiệm và kỷ niệm bên cạnh người thân yêu (VD: Chuyến tự lái xe từ Việt Nam sang Tây Tạng - Everest Base Camp). Tiền kiếm lại được, nhưng kỷ niệm và những khoảnh khắc thì vô giá.
  • Nguyên tắc 8: Dùng sự tự do của tiền bạc để loại bỏ những mối quan hệ độc hại. Không cần phải cắn răng giao tiếp với những người mình không tôn trọng chỉ vì chén cơm.
  • Nguyên tắc 9: Dùng tiền để được quyền làm những công việc mình thích. Sẵn sàng từ chối những công việc lương cao nhưng môi trường tiêu cực, và chọn làm những việc ít tiền hơn nhưng được làm cùng người mình ngưỡng mộ.

Trong 9 nguyên tắc đó, mình đồng ý nhất với ba thứ: không tiếc tiền cho kiến thức, không tiếc tiền cho sức khỏe, và dùng tiền để mua lại thời gian bất cứ khi nào có thể. Ba cái này mình thấy đúng ở hầu hết mọi giai đoạn, không chỉ khi đã giàu.

Nguyên tắc không vay nợ để mua tiêu sản thì mình cũng đồng ý, dù đôi khi thực tế không đơn giản như vậy. Và nguyên tắc chi tiền cho trải nghiệm thay vì đồ vật thì mình thấy ngày càng đúng hơn khi mình lớn lên.

Có một thứ mình chưa hoàn toàn đồng ý là việc tối ưu hoá mọi thứ để tiết kiệm thời gian. Ví dụ mình vẫn thích đi săn sale dù biết nó tốn thời gian, vì đôi khi quá trình đó cũng là một phần của niềm vui. Nên mình nghĩ mỗi người cần tự biết mình là ai trước khi áp công thức của người khác vào.

Hùng Dương

Nguồn: